اختلال هورمونی در زنان و مردان؛ از نشانه ها تا درمان | بیماری

: تازگیا متوجه تغییرات عجیب وغریبی در بدن تون شدین؟ با اینکه کمتر غذا می خورید و ورزش می کنین، اما وزن تون بازم در حال بالارفتنه؟ زودرنج و گوشه گیر شدین؟ جوشای وحشتناکی می زنید؟ شدیدا ریزش مو پیدا کردین و ویتامینا و شامپوهای ضدریزش هم کمکی به شما نمی کنن؟ وحشت نکنین. شما می تونین تموم این علائم رو برطرف کنین و دوباره روبه راه شید، به شرط اینکه بفهمین ریشه مشکل از کجاس. در این مطلب تلاش داریم شما رو با یه مشکل شایع آشنا کنیم که درمان اون شاید همه یا بیشتر علائم ناخوشایند شما رو نابود می کنه؛ «نبود تعادل هورمونی یا مشکل هورمونی». در هر سنی که هستین، پیشنهاد می کنیم اصلا این مطلب رو از دست ندین!

نبود تعادل هورمونی چیه؟

هورمونا، پیام رسانای شیمیاییِ بدن هستن. این مواد شیمیایی قوی که در غدد درون ریز تولید می شن، از راه جریان خون در بدن به حرکت درمی آیند و به بافتا و انداما می گن که چه کاری بکننن. اونا به کنترل خیلی از فرایندهای اصلی بدن ازجمله متابولیسم و تولید مثل هم کمک می کنن.

هورمونا رو مانند یه دستور کیک درنظر بگیرین. کم یا زیاد شدن مقدار یکی از مواد تشکیل دهنده می تونه بر محصول پایانی (کیک) اثر بزاره. سطح بعضی از هورمونا درنتیجه بالارفتن سن دچار نوسان می شه اما بقیه تغییرات هورمونی وقتی اتفاق می افتن که غدد درون ریز دچار مشکل شده باشن.

تبلیغات

  • بلیط هواپیما

نشونه های مشکل هورمونی

هورموناتون نقشی کلیدی در سلامت کلی تون اجرا می کنن. ازاین رو، علائم بسیاری وجود دارن که می تونن نشون دهنده نبود تعادل هورمونی باشن. علائم شما به این مسئله وابسته که کدوم هورمونا یا غدها به درستی کار نمی کنن.

مشکلات هورمونی متداولی که مردان و زنان رو تحت اثر قرار میدن، می تونن باعث هر کدوم از علائم زیر شن:

  • زیاد شدن وزن؛
  • خستگی؛
  • افزایش حساسیت به سرما یا گرما؛
  • یبوست یا افزایش دفعات اجابت مزاج؛
  • پوست خشک؛
  • صورت پف کرده؛
  • کاهش وزن بدون دلیل (بعضی وقتا یهویی)؛
  • افزایش یا کاهش ضربان قلب؛
  • ضعف عضلانی؛
  • تکرر ادرار؛
  • افزایش تشنگی؛
  • درد، حساسیت به لمس و سفتی عضلانی؛
  • درد، سفتی یا تورم در مفاصل؛
  • تُنُک شدن مو یا موی شکننده و نازک؛
  • افزایش احساس گرسنگی؛
  • افسردگی؛
  • کاهش میل جنسی؛
  • عصبانیت، اضطراب یا تحریک پذیری؛
  • تاری دید؛
  • تعریق؛
  • ناباروری؛
  • یه برآمدگی چربی بین شونه ها؛
  • گرد شدن صورت (صورت ماه)؛
  • ترکای پوستی بنفش یا صورتی.

علائم در زنان

شایع ترین علائم نبود تعادل هورمونی در زنان، سندروم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) است. هم اینکه چرخه ی هورمونی نرمال یه زن هم در طول دوره های زیر به طور طبیعی تغییر می کنه:

  • بلوغ؛
  • بارداری؛
  • شیردهی؛
  • یائسگی.

نشونه های نبود تعادل هورمونی مختص خانوما عبارت ان از:

: مشکل هورمونی در زنان و مردان؛ از نشونه ها تا درمان

  • دوره های پریود سنگین یا بی نظم ازجمله عقب افتادن پریود، قطع شدن پریود یا زود به زود پریود شدن؛
  • هیرسوتیسم یا رشد موی بیش ازحد روی صورت، چانه یا بقیه قسمتای بدن؛
  • جوش روی صورت، سینه یا قسمت بالای پشت؛
  • تُنُک شدن مو یا ریزش مو؛
  • زیاد شدن وزن یا کاهش وزن بسیار کُند و سخت؛
  • تیره شدن پوست مخصوصا در امتداد چینای گردن، در کشاله ران و زیر سینه ها؛
  • تگای پوستی (زوائد پوستی)؛
  • خشکی واژن؛
  • آتروفی واژن؛
  • درد موقع رابطه جنسی؛
  • تعریق شبونه.

علائم در مردان

تستوسترون نقش مهمی در رشد مردان اجرا می کنه. اگه بدن شما تستوسترون کافی تولید نکنه، ممکنه علائم مختلفی رو تجربه کنین.

این علائم در مردان بالغ عبارتند از:

  • رشد بافت سینه؛
  • حساسیت سینه ها نسبت به لمس؛
  • مشکل نعوظ؛
  • ازدست دادن توده عضلانی؛
  • کاهش میل جنسی؛
  • ناباروری؛
  • کاهش رشد موی بدن و ریش؛
  • استئوپروزیس، ازدست دادن توده استخوانی؛
  • سختی در تمرکز؛
  • گُرگرفتگی.

علائم در کودکان

دوره بلوغ، وقتیه که دختران و پسران شروع به تولید هورمونای جنسی می کنن. خیلی از کودکانی که دچار بلوغ تأخیری می شن، درآخر یه بلوغ نرمال رو تجربه می کنن اما بعضی از اونا به وضعیتی به نام هیپوگنادیسم گرفتار هستن. علائم هیپوگنادیسم عبارتند از:

در پسرها

  • توده عضلانی رشد نمی کنه؛
  • صدا کلفت نمی شه؛
  • موهای بدن کم پشت هستن؛
  • رشد بیضه و آلت تناسلی، ناقصه؛
  • رشد بیش ازحد بازوها و ساقای پا نسبت به تنه بدن؛
  • ژنیکوماستی، رشد بافت سینه.

در دخترها

  • دوره قاعدگی شروع نمی شه؛
  • بافت سینه رشد نمی کنه؛
  • اندازه رشد زیاد نمی شه.

دلایل تغییرات هورمونی

علل احتمالی بسیاری واسه نبود تعادل هورمونی هست. این علل بسته به اینکه کدوم هورمونا یا غدها تحت اثر قرار گرفتن، فرق داره. علل عادی نبود تعادل هورمونی عبارتند از:

  • دیابت؛
  • هیپوتیروئیدیسم یا کم کاری تیروئید؛
  • هیپرتیروئیدیسم یا پرکاری تیروئید؛
  • هیپوگنادیسم؛
  • سندروم کوشینگ؛
  • تیروئیدیت یا التهاب غده تیروئید؛
  • فعالیت بیش ازحد گره های تیروئید؛
  • هورمون درمانی؛
  • تومورها (خوش خیم یا سرطانی)؛
  • هیپرپلازی آدرنال مادرزادی؛
  • مشکلات خوردن؛
  • داروها؛
  • استرس؛
  • مشکل آدرنال (غده فوق کلیوی)؛
  • تومور هیپوفیز؛
  • آسیب یا تروما؛
  • درمانای سرطان.

علل مخصوص زنان

خیلی از دلیلای نبود تعادل هورمونی در زنان به هورمونای تولیدمثل مربوط می شه. علل عادی عباتند از:

  • یائسگی؛
  • بارداری؛
  • شیردهی؛
  • PCOS؛
  • یائسگی زودرس؛
  • داروهای هورمونی مانند قرصای ضدبارداری؛
  • مشکل اولیه تخمدان.

آزمایشا و تشخیص

هیچ آزمایش واحدی موجود نیس که پزشکان به وسیله اون نبود تعادل هورمونی رو تشخیص بدن. اول از همه واسه یه معاینه فیزیکی به دکتر مراجعه کنین. خودتون رو واسه توصیف علائم تون و بازه وقتی اتفاق افتادن اونا آماده کنین. فهرستی از تموم داروها، ویتامینا و مکملای غذایی که الان مصرف می کنین، جفت و جور کنین و اونا رو در اختیار دکتر تون قرار بدین.

دکتر ممکنه سؤالاتی مثل این از شما سوال کنه:

  • چند وقت یه بار، این علائم رو تجربه می کنین؟
  • چیزی هست که به آرامش علائم تون کمک می کنه؟
  • تازگیا وزن تون کم یا زیاد شده؟
  • استرس شدید دارین؟
  • آخرین دوره پریودتان چه وقتی بوده؟
  • می خواید باردار شید؟
  • در ایجاد یا حفظ حالت نعوظ مشکل دارین؟
  • خشکی واژن دارین یا در بین نزدیکی احساس درد می کنین؟

بسته به نشونه هایی که دارین، ممکنه دکتر تون یک یا چند آزمایش تشخیصی رو پیشنهاد کنه. هم اینکه می تونین از دکتر تون بخواین که این آزمایشا رو هم بکنه.

۱. آزمایش خون

دکتر شما یه نمونه از خون تون رو واسه بررسی به آزمایشگاه می فرستد. بیشتر هورمونا در خون قابل شناسایی هستن. دکتر می تونه از آزمایش خون واسه بررسی سطوح هورمون تیروئید، استروژن، تستوسترون و کورتیزول شما استفاده کنه.

۲. معاینه لگن

اگه خانوم هستین، ممکنه دکتر تون واسه تشخیص هرگونه توده غیرمعمول، کیست یا تومور، یه تست پاپ اسمیر بکنه. اگه مرد هستین، دکتر تون ممکنه واسه تشخیص هرگونه توده یا ناهنجاری، کیسه بیضه شما رو معاینه کنه.

۳. سونوگرافی

دستگاه سونوگرافی از امواج صوتی واسه بررسی قسمتای داخلی بدن شما استفاده می کنه. پزشکان ممکنه از سونوگرافی واسه گرفتن تصاویری از رحم، تخمدانا، بیضها، غده تیروئید یا هیپوفیز استفاده کنن.

۴. آزمایشای اضافی

بعضی وقتا واسه تشخیص مشکل به آزمایشای پیچیده تری نیازه. این آزمایشا عبارتند از:

  • بیوپسی (نمونه ورداری)؛
  • MRI؛
  • اشعه ایکس؛
  • اسکن تیروئید؛
  • شمارش اسپرم.

می تونین سطوح هورمون تون رو در خونه تست کنین؟

اگه علائم یائسگی رو تجربه می کنین، ممکنه وسوسه شید که یه کیت تست خونگی رو امتحان کنین. کیتای تست خونگی، هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH) رو در ادرار شما اندازه می گیرن. سطوح FSH با وارد شدن شما به دوره یائسگی زیاد می شه اما سطوح اون در طول یه دوره طبیعی قاعدگی هم کم و زیاد می شه. این تست می تونه نشونه ای باشه مبنی بر اینکه دوره یائسگی شروع شده یا نه اما نمی تونه به شما یه نتیجه قطعی بده.

گزینه های درمانی واسه نبود تعادل هورمونی

درمان یه مشکل هورمونی، به دلیل بروز اون وابسته. گزینه های درمانی عادی عبارتند از:

۱. استروژن درمانی

اگه یائسه شدین و از علائم آزاردهنده ای مانند گرگرفتگی رنج می برید، دکتر تون ممکنه یه دُز پایین از هورمون استروژن رو واسه شما تجویز کنه. حتما در مورد خطرات و امتیازات به کار گیری درمان جایگزینی هورمون با دکتر تون صحبت کنین.

۲. استروژن واژینال

اگه دچار خشکی واژن یا درد در بین رابطه جنسی هستین، ممکنه لازم باشه به کار گیری یه کرم، قرص یا حلقه استروژن رو امتحان کنین. این درمان موضعی از خیلی از خطرات مربوط به استروژن سیستمیک یا استروژنی که از راه جریان خون به بخش دلخواه می رسه، جلوگیری می کنه.

۳. روشای هورمونی جلوگیری از بارداری

اگه تلاش دارین باردار شید، روشای هورمونی جلوگیری از بارداری می تونن به تنظیم چرخه های قاعدگی شما کمک کنن.

شکلای جور واجور روشای هورمونی پیشگیری از بارداری عبارتند از:

  • قرص ضدبارداری؛
  • چسب ضدبارداری؛
  • آمپولای ضدبارداری؛
  • حلقه واژینال؛
  • دستگاه داخل رحمی آی یو دی (IUD).

این روش ممکنه به بهتر شدن جوش و کاهش موهای زائد روی صورت و بدن هم کمک کنه.

۴. داروهای آنتی آندروژن

آندروژنا، هورمونای جنسی مردونه هستن که در هردو جنس مرد و زن وجود دارن. زنائی که سطوح آندروژن بالایی دارن، می تونن از داروهایی استفاده کنن که جلوی اثرات آندروژنا مثل ریزش مو، رشد موی صورت، و جوش رو بگیرن.

۵. متفورمین

متفورمین یه نوع داروی دیابت نوع دو است که می تونه به بعضی از زنائی که علائم PCOS دارن، کمک کنه. این دارو به وسیله سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) واسه درمان PCOS تأیید نشده اما ممکنه به کاهش سطوح آندروژن و تقویت تخمک گذاری کمک کنه.

۶. تستوسترون تراپی

مکملای تستوسترون می تونن علائم تستوسترون پایین در مردان رو کاهش بدن و در نوجوانانی که دچار بلوغ تأخیری هستن، باعث شروع دوره بلوغ می شه. این دارو به شکل تزریقی، چسب و ژل هست.

۸. درمان هورمون تیروئید

در افراد گرفتار به هیپوتیروئیدیسم یا کم کاری تیروئید، هورمون تیروئید مصنوعی به نام لووتیروکسین (لووتیروئید، لووکسیل، سین تیروئید، یونیتروید) می تونه سطوح هورمون تیروئید رو به حالت تعادل بازگرداند.

۹. فلیبنسیرین (Addyi)

این تنها داروی مورد تأیید FDA واسه درمان میل جنسی کم در زنانیه که در نزدیک دوره یائسگی شون هستن. این دارو مشکلات جانبی جدی داره، پس در مورد مصرف اون با دکتر تون مشورت کنین تا ببینین که می تونه واسه شما مناسب باشه یا نه.

۱۰. افلورنیتین (Vaniqa)

این یه کرم نسخه ایه که به طور خاص واسه رشد بیش ازحد موی صورت در زنان ساخته شده. این دارو که به صورت موضعی روی پوست استفاده می شه، به کُند کردن روند رشد موهای نوین کمک می کنه اما موهای موجود رو از بین نمی بره.

مکملا و درمانای طبیعی

مکملای غذایی بسیاری در بازار وجود دارن که ادعا می کنن می تونن علائم یائسگی و نبود تعادل هورمونی رو درمان کنن. بااین حال تعداد کمی از اونا به وسیله دلایل علمی پشتیبانی می شن. خیلی از این مکملا شامل هورمونای جدا شده از گیاهان هستن. اینا بعضی وقتا هورمونای زیست همسان (bioidentical) نامیده می شن، چون از نظر شیمیایی مثل هورمونای طبیعی بدن هستن. بااین حال هیچ دلایلی موجود نیس که نشون بده اونا بهتر از هورمون درمانی معمولی عمل میکنن.

بعضی از افراد میفهمن که یوگا به درمان علائم نبود تعادل هورمونی شون کمک می کنه. یوگا واسه قدرت، انعطاف پذیری بدن و تعادل شما خیلی خوبه. هم اینکه ممکنه به شما کمک کنه وزن کم کنین که این مسئله هم می تونه به تنظیم هورمون های شما کمک کنه.

شمام اینکه می تونین تغییرات زیر رو در سبک زندگی تون بسازین:

  • وزن کم کنین. یه کاهش ۱۰ درصدی در وزن بدن زنان می تونه دوره های پریود اونا رو منظم تر کنه و شانس باردار شدن شون رو زیاد کنه. کاهش وزن در مردان هم ممکنه به بهتر شدن کارکرد نعوظ کمک کنه.
  • خوب غذا بخورین. داشتن رژیم غذایی متعادل، نقش مهمی در سلامت کلی اجرا می کنه.
  • موهای زائد رو از بین ببرین. اگه موهای صورت یا بدن تون بیش ازحد زیاده، می تونین از کرمای موبر، لیزر موهای زائد یا الکترولیز استفاده کنین.
  • ناراحتی واژینال رو کم کنین. از روان کننده ها یا مرطوب کننده های بدون پارابن، گلیسیرین و مواد نفتی استفاده کنین.
  • از گرگرفتگی جلوگیری کنین. تلاش کنین چیزایی که معمولا باعث گرگرفتگی می شن رو شناسایی کنین؛ چیزایی مثل درجه گرما بالا، غذاهای تند یا نوشیدنیای داغ.

نبود تعادل هورمونی و جوش

دلیل اصلی جوش، تولید چربی بیش ازحده که به بسته شدن منافذ پوست منجر می شه. جوش، بیشتر از همه در نواحی ای اتفاق میفته که غدد چربی بسیاری دارن، ازجمله:

  • صورت؛
  • قفسه سینه؛
  • قسمت بالای پشت؛
  • شونه ها.

جوش بیشتر با تغییرات هورمونی دوره بلوغ ربط داره اما درواقع یه رابطه نا تموم (دائمی) بین جوش و هورمونا هست.

جوش و قاعدگی

چرخه قاعدگی، یکی از عادی ترین علل بروز جوش س. در خیلی از زنان، جوش یه هفته قبل از شروع دوره قاعدگی ایجاد و بعد برطرف می شه. کارشناسان پوست واسه زنائی که جوش اونا با علائم دیگری مانند پریودهای بی نظم یا رشد بیش ازحد موی بدن و صورت همراه س، انجام آزمایشای هورمونی رو پیشنهاد می کنن.

جوش و آندرو ژنا

آندروژنا، هورمونای مردونه ای هستن که هم در مردان و هم در زنان وجود دارن. اونا با تحریک بیش ازحد غدد چربی در بروز جوش نقش دارن.

دختران و پسران هردو در دوره بلوغ دارای سطوح بالایی از آندروژنا هستن و واسه همینه که جوش در اون زمان، بسیار رایجه. سطوح آندروژنا معمولا در حدود بیست سالگی کم میشه.

نبود تعادل هورمونی و زیاد شدن وزن

هورمونا نقش مهمی در سوخت وساز و توانایی بدن شما واسه به کار گیری انرژی اجرا می کنن. مشکلات هورمونی مانند کم کاری تیروئید و سندروم کوشینگ (یه نوع مشکل هورمونی که درنتیجه تولید زیادتر از اندازه کورتیزول اتفاق می افته) می تونن باعث شن که شما دچار چاقی یا دارای اضافه وزن شید.

افراد گرفتار به کم کاری تیروئید، سطوح پایینی از هورمونای تیروئید دارن. این بدون معناست که سوخت وساز بدن اونا اونقدر که باید، خوب کار نمی کنه. افراد گرفتار به کم کاری تیروئید حتی در وقتی که رژیم دارن هم ممکنه دچار زیاد شدن وزن شن.

افراد گرفتار به سندروم کوشینگ، سطوح بالایی از کورتیزول در خون شون دارن. این مسئله به بیشتر شدن اشتها و افزایش ذخیره چربی منجر می شه.

خیلی از زنان در طول دوره یائسگی دچار زیاد شدن وزن می شن، چون سوخت وساز بدن شون کنه می شه. ممکنه شما فهمیده باشین بر خلاف اینکه طبق روال عادی تون غذا می خورید و ورزش می کنین، بازم وزن تون بالا میره.

تنها راه واسه مقابله با زیاد شدن وزن به وجود اومده به وسیله یه مشکل هورمونی، درمان مشکل زمینه ایه.

نبود تعادل هورمونی و بارداری

در طول یه بارداری سالم و طبیعی، بدن شما تغییرات هورمونی کلی ای رو تجربه می کنه. این وضعیت با نبود تعادل هورمونی فرق داره.

PCOS

مشکلات هورمونی مانند PCOS از دلیلای بیشتر ناباروری به حساب میان. در زنان گرفتار به PCOS، نبود تعادل هورمونی مانع تخمک گذاری می شه. اگه تخمک گذاری نداشته باشین، نمی تونین باردار شید.

اما بارداری در زنان گرفتار به PCOS هم ممکن است. کاهش وزن می تونه اثر مثبتی روی قدرت باروری شما بزاره. هم اینکه یه سری داروهای نسخه ای هم وجود دارن که می تونن تخمک گذاری رو تحریک کنن و شانس باردار شدن شما رو افزایش بدن.

لقاح آزمایشگاهی (IVF) هم یکی از گزینه هاییه که در صورت موثر واقع نشدن داروها پیشنهاد می شه. به عنوان آخرین راه حل، جراحی می تونه به طور موقت تخمدانا رو فعال کرده و باعث تخمک گذاری شه.

PCOS می تونه مشکلاتی در دوره بارداری بسازه؛ هم واسه مادر و هم واسه کودک. احتمال بروز مشکلات زیر هم در صورت دچار شدن به PCOS بیشتر هستش:

  • سقط جنین؛
  • دیابت بارداری؛
  • پری اکلامپسی؛
  • عمل سزارین؛
  • وزن بالای نوزاد موقع تولد؛
  • احتمال بستری شدن نوزاد و مدت زمان بستری شدن اون در NICU.

کم کاری تیروئید

نوزادانی که از مادران گرفتار به کم کاری تیروئید درمان نشده متولد می شن، بیشتر احتمال داره که به نقصای هنگام تولد دچار شن. این شامل مشکلات ذهنی جدی و مشکل در رشد می شه.

نبود تعادل هورمونی و ریزش مو

تغییرات هورمونی و نبود تعادل هورمونی می تونه بعضی وقتا باعث ریزش موی موقت شه. این مسئله در زنان بیشتر به بارداری، زایمون یا شروع یائسگی مربوط می شه. تولید کم یا بیش ازحد هورمونای تیروئید هم می تونه باعث ریزش مو شه.

بیشتر ریزش موها مانند طاسی با الگوی مردونه، جنبه وراثتی دارن و به تغییرات هورمونی مربوط نمی شن.

بقیه مشکلات

نبود تعادل هورمونی با خیلی از مشکلات سلامتی طولانی یا دراز مدت ربط داره. بدون درمان مناسب، شما در خطر دچار شدن به چندین مشکل پزشکی جدی قرار می گیرین؛ ازجمله:

  • دیابت؛
  • فشار خون بالا؛
  • کلسترول بالا؛
  • مریضی قلبی؛
  • نوروپاتی؛
  • چاقی؛
  • آپنه خواب (یکی از شکلای جور واجور مشکلات خواب
  • آسیب کلیوی؛
  • افسردگی و اضطراب؛
  • سرطان آندومتر؛
  • پوکی استخون یا ازدست دادن استخون؛
  • ازدست دادن توده عضلانی؛
  • سرطان سینه؛
  • ناباروری؛
  • بی اختیاری ادرار؛
  • مشکل کارکرد جنسی؛
  • گواتر.

حرف آخر

هورمونا مسئول خیلی از فرایندهای اصلی بدن شمان. وقتی هورمونا از تعادل خارج شن، ممکنه علائم بسیار مختلفی بسازن. نبود تعادل هورمونی ممکنه باعث بروز مشکلات جدی زیادی شه، پس مهمه که در اسرع وقت به دنبال درمانای پزشکی برید.

مقالات صوتی

مجموعه صوتی پرطرفدارترین مقالات با موضوع علائم، پیشگیری و درمان بیماریا

سلامتی ارزشمندترین دارایی انسانه


۱۴۰۰۰تومان


۷۰۰۰تومان

مشاهده محصول

.

منبع : chetor.com